براي شنيدن فايلهاي فوق به فلش پليير نياز داريد. اگر اين نرمافزار را نداريد: از اينجا دانلود کنيد
| تبليغات | X |
لطیفه ایست نهانی که عشق از او خیزد ... كه نام آن نه لب لعل و خط زنگاريست
• نام : محمدرضا
• نام خانوادگی : شجریان
• نام پدر : مهدی
• محل تولد : مشهد
• تاریخ تولد : اول مهرماه 1319
• آغاز فعالیت هنری در رادیو : 15 آذرماه 1346
• فزرندان : فرزانه (1342) – افسانه (1344) – مژگان (1348) – همایون (1354) – رایان (1376)
• افتخارات :
- دریافت نشان پیکاسو در سازمان یونسکو (1378)
- نامزد دریافت جایزه Grammy برای آلبوم بیتو به سر نمیشود (1382)
- نامزد دریافت جایزه Grammy برای آلبوم فریاد (1384)
• اجرای بیش از 400 برنامه ی رادیویی (گلهای رنگارنگ ، برگ سبز ، یک شاخه گل ، گلهای تازه ، موسیقی ایرانی و ...) با همراهی اساتید موسیقی ایرانی
• اجرای صدها ساعت آواز خصوصی با همراهی اساتیدی چون : شهناز، عبادی، تجویدی، کسایی، شریف، بدیعی، یاحقی، لطفی، مشکاتیان، خرم و ...
• انتشار بیش از 50 آلبوم رسمی
• اجرای کنسرت های متعدد در سراسر دنیا و شناساندن فرهنگ و موسیقی ایرانی به ملل مختلف
• نوازنده ی سنتور، خوشنویس، عکاس و قاری قرآن
• اساتید : اسماعیل مهرتاش – عبداله دوامی – نورعلی برومند - غلامرضا دادبه – فرامرز پایور – جلال الدین اخباری
• تاپثرگذاران بر او : قمرالملوک وزیری – تاج اصفهانی – غلامحسین بنان – رضاقلی ظلی – ابوالحسن اقبال آذر
• کنفرانس ها و سخنرانی ها :
- برگزاری شش کنفرانس طولانی در مورد موسیقی ملی ایران در دانشگاه UCLA ، برکلی ، کلمبیا ، هاروارد ، فیلادلفیا ، شیکاگو
- کنفرانس در دانشگاه سان دیه گو به دعوت سازمان فرهنگی Asia Society
• آلبوم های رسمی :
- آهنگ وفا (ماهور)
- آرام جان (افشاری)
- آستان جانان (بیات زند و بیات کرد)
- آسمان عشق (سه گاه)
- بهار دلکش
- بهاریه (ماهور و چهارگاه)
- بیاد پدر 1 و 2
- بیاد عارف (بیات ترک)
- بی تو بسر نمی شود (راست پنجگاه)
- بیداد (همایون)
- بوی باران (افشاری و پرسه خوانی)
- بت چین
- چهره به چهره (نوا)
- چشمه ی نوش (راست پنجگاه)
- در خیال (سه گاه – بیات زند)
- دستان (چهارگاه)
- دل مجنون (بیات زند و افشاری)
- دلشدگان (شوشتری – بیات ترک)
- دیلمان
- دود عود
- انتظار دل (سه گاه - افشاری)
- عشق داند (ابوعطا)
- فریاد (نوا)
- گلبانگ 1 و 2
- گلهای رنگارنگ
- گنبد مینا (دشتی – ماهور و چهارگاه)
- همنوا با بم (نوا و راست پنجگاه)
- همایونمثنوی (همایون)
- جان جان (سه گاه)
- جان عشاق (بیات اصفهان - شور)
- جام تهی (ماهور)
- خلوت گزیده (شور)
- خزان
- معمای هستی (شور)
- نوا (مرکب خوانی)
- پیام نسیم (ابوعطا و دشتی)
- پیوند مهر (شور و ابوعطا)
- راست پنجگاه (راست پنجگاه)
- راز دل (دشتی)
- رباعیات خیام
- رسوای دل (سه گاه)
- سرو چمان (ماهور)
- سپیده (ماهور)
- سرّ عشق (ماهور)
- شب ، سکوت ، کویر
- شب وصل (ماهور)
- شاخه گل
- طلوع محمد
- یاد ایام (شور)
- زمستان است (داد و بیداد)
با بررسی تاریخ موسیقی ایران ، با نامهای بزرگ و هنرمندان جریان سازی مواجه می شویم که هر یک به نوبه ی خود و در بازه زمانی خاص سهمی ازرنده در حرکت رو به جلوی موسیقی ملی (و حتی در جلوگیری از سقوط موسیقی!) داشته اند. اعم از خواننده ، نوازنده ، پژوهشگر و ...
آوازه خوانان موسیقی ایران هر یک در جایگاه خاص خود و در مقاطع زمانی خاص از تاثیرگذاران بر موسیقی بوده اند و این امر با توجه به ارتباط مستقیم خواننده با مخاطب اهمیت بیشتری پیدا کرده و یقینا در امر فرهنگ سازی موثر تر بوده است. (به نسبت نوازنده و آهنگساز که اصولا تحت نام و صدای خواننده کمتر مطرح می شوند!)
در سالهای اخیر و در موسیقی معاصر خوانندگان بزرگی ظهور کرده و درخشیده اند. غلامحسین بنان ، جلال تاج اصفهانی ، عبدالعلی وزیری ، ادیب خوانساری ، حسین قوامی ، اکبر گلپایگانی ، حسین خواجه امیری (ایرج) ، محمودی خوانساری و ... هر یک به سهم خود موسیقی ایرانی را در مسیر ترقی و پیشرفت حرکت داده و تاثیر فراوانی بر پویایی و طراوت موسیقی ما داشته اند.
مجموعه برنامه های گلها (جاویدان، تازه، رنگارنگ، صحرایی، برگ سبز و یک شاخه گل) به بنیان گذاری و سرپرستی زنده یاد داود پیرنیا در معرفی ، کشف و شناساندن هنرمندان جوان و مستعد نقش بسزایی را ایفا کرد. در واقع اوج هنر یک هنرمند - موسیقی دان – (چه خواننده و چه نوازنده) در مجموعه برنامه های گلها شکوفا می شد و هنرمندان هر یک بسته به خلاقیت و هنر فردی خویش خود را به مخاطب عرضه (و چه بسا دیکته) می کردند.
در سال 1346 و در برنامه ی شماره ی 216 برگ سبز هنرمند جوانی پا به عرصه رادیو نهاد و اولین برنامه ی خود را با همراهی اساتید کسایی و ورزنده در مایه ی افشاری اجرا کرد. سیاوش بیدکانی نام داشت و آوازش تداعی گر آواز قدما بود و گاها گوشه هایی از تکنیک بزرگان آن زمان رادیو در آوازش به گوش می رسید.
» برگ سبز ۲۱۶ را گوش کنید
محمدرضا شجریان (که آن روزها با نام مستعار سیاوش بیدکانی در رادیو فعالیت می کرد) پله های ترقی را به سرعت پیمود و تبدیل شد به یکی از برترین های آواز در رادیو ایران. اجراهای متعدد او در جشن هنر شیراز و همراهی او با بزرگانی چون مجد، عبادی، کسایی، بیگجه خانی، بهاری و ... نامش را به عنوان خواننده ای بزرگ و آینده دار و خوش ذوق بر سر زبانها جاری ساخت.
در دورانی که بزرگان به بیراهه می رفتند و از اوج موسیقی (رادیو) به پایین ترین نوع موسیقی می رسیدند (اجراهای کاباره ای و نازل) شجریان راه را گم نکرد و ممارست و تلاش های بی وقفه و حضور در مکتب اساتید فن روز به روز بر علم موسیقایی خویش افزود.
تا اینکه امروزه موسیقی ملی ایران با نام محمدرضا شجریان عجین شده و به جرئت تنها نماینده ی موسیقی ایران در آنسوی آبها «شجریان» است.
بزرگزاری کنسرت های متععد در اروپا ، آمریکا و آسیا و ایراد سخنرانی های گوناگون در دانشگاه های معتبر دنیا او را تا جایی پیش برد که در شهریور ماه 1378 نشان «پیکاسو» را از دستان آقای مایور، دبیرکل یونسکو دریافت کرد.
(در مورد نشان پیکاسو به این نکته بسنده می شود که این مدال به هنرمندی اهدا می گردد که معرف فرهنگ کشور خود به ملل دیگر است)
» سخنرانی شجریان در دانشگاه U.C.L.A (بخش اول - بخش دوم)
.........................................................................
شجریان ؛ تکنیک ، خلاقیت و تنوع ...
در بررسی شخصیت هنری شجریان به سه وجه شاخص می رسیم که او را از هنرمندان معاصر خویش متمایز می سازد : تکنیک – خلاقیت و تنوع !
در ادامه به طور اختصاصی به هر یک از این وجوه می پردازیم ...
الف ) تکنیک
حضور در محضر اساتید بنام موسیقی چون : مهرتاش، دوامی، برومند، دادبه و تاثیرپذیری از هنرمندان
بزرگی چون : ظلی، قمرالملوک وزیری، طاهرزاده، تاج اصفهانی، بنان، ادیب خوانساری و ... شجریان را به گونه ای پروراند که او هم اکنون به عنوان یکی از بزرگترین گنجینه های ردیف و تکنیک موسیقی ایرانی شناخته می شود.
البته ردیف دانی او وقتی اهمیت پیدا می کند که نکات تکنیک آموخته اش را به اجرا گذارده و در واقع آموخته هایش را به نیکی عرضه داشته است. از این حیث شجریان در قیاس با هم عصرانش بی رقیب محسوب می گردد.
آلبوم ها و آثار شجریان -عموما- در ردیف و دستگاه مربوطه به بهترین شکل ممکن اجرا گردیده و شجریان از اجرای گوشه ها و نغمات دشوار هیچ هراسی به دل راه نداده است .
مرکب خوانی بی نظیر «نوا» نمونه ی بارز این ادعاست. همچنین همایون «بیداد» (که در گوشه ی بیداد دستگاه همایون اجرا شده) ، چهارگاه «دستان» ، اجرای بی نظیر «راست پنجگاه» در حافظیه شیراز (به همراه لطفی و فرهنگفر) ، اجرای دستگاه نوا در آلبوم «چهره به چهره» ، اجرای بی نظیر و سوزناک دشتی در آلبوم «گنبدمینا» ، بیات زند و کرد بیات زیبای «آستان جانان» ، افشاری «انتظار دل» ، دشتی «راز دل» (با گروه پایور) ، ماهور «پر کن پیاله را» (با آرشه ی جادویی حبیب ا... بدیعی) ، ابوعطای «پیوند مهر» (با مضراب های دلنشین و طلایی فرهنگ شریف) ، بیات اصفهان «جان عشاق» (با هنرنمایی بی نظبر استاد جواد معروفی) ، پرسه خوانی «بوی باران» ، اجرای مقام داد و بیداد «زمستان است» و ... همگی گواه بر این مدعا هستند.
به جرئت می توان اظهار داشت که هر یک از آثار فوق (و کلیه ی آثار شجریان) به نوعی بهترین مرجع برای آوازخوانان و هنرجویان موسیقی محسوب می گردد.
» گلهای تازه ۴۸ ، آفتاب نیمه شب (تار : جلیل شهناز)
مبحث تکنیک را در همین حد بسنده می کنم ، چرا که بررسی و صحبت درباره ی تکنیک موسیقی نیارمند دانش و اطلاعات بالای موسیقایی است که از عهده ی نگارنده خارج است.
ب) خلاقیت
وجه دیگری که مسلما از خصوصیات هر هنرمندی نیست (و اصولا از شروط لازم برای خوانندگی نیست) مبحث خلاقیت است. البته هنرمندان بسیاری خلاق بوده و به موفقیت دست یافته اند، اما متاسفانه عده ای به بهانه ی خلاقیت و عدم تکرار از دایره ی اصول و ارزش های موسیقی غنی ایرانی خارج گشته اند.
اما شجریان از آندسته هنرمندانی است که با خلاقیت های به جا و اجراهای خلاقانه موسیقی ایران را در مسیر رو به جلو حرکت داده و از ارزش های ان نکاسته است.
در مبحث خلاقیت می توان به مناسب خوانی شجریان اشاره داشت. انتخاب اشعار و نغمات مناسب در لحظه ، و ایجاد ارتباط عمیق با مخاطب در آن واحد، هنری است که نیازمند حضور ذهنی قوی و دانش ادبی والایی است.
«انتخاب شعر» از دیگر خصوصیات خلاقانه ی شجریان محسوب می گردد. در بررسی آثار شجریان نکته ای که بسیار بارز است انتخاب اشعار نغز و پرمعناست که در ارزش یک اثر هنری - موسیقایی کم تاثیر نخواهد بود.
اشراف کامل شجریان به ادبیات و شعر ایران زمین، آثار وی را از لحاظ غنای ادبی کم نظیر (و حتی بی نظیر) گردانیده است.
از سوی دیگر –و از جنبه ی موسیقایی- آوازها و آثار شجریان که در یک مقام اجرا شده اند -عموما- با یکدیگر متفاوت هستند. مقایسه کنید راست پنجگاه چشمه ی نوش را با بی تو بسر نمیشود، نوای چهره به چهره را با نوای فریاد، ابوعطای عشق داند را با پیوند مهر، دشتی گنبدمینا را با انتظار دل، افشاری رازدل را با بوی باران، ماهور جام تهی را با شب وصل !
» تصنیف چهره به چهره (اجرایی متفاوت)
شجریان گلهای تازه را می توان خلاقترین خواننده ی گلها نام نهاد ! در دورانی که آوازها عموما خلاصه شده بود به ویولون، تار و تنبک(!) و اجرای سه گاه و یا همایون! شجریان با خلاقیتی مثال زدنی و بخرج دادن سلیقه با همراهی هنرمندانی چون استاد جواد معروفی ، استاد فرامرز پایور، فرهاد فخرالدینی، فریدون شهبازیان و ... آثار بدیع و نویی را ارائه کرد.
بازخوانی تصانیف عارف و شیدا و اجرای تصانیفی ماندگار بهمراهی گروه استاد پایور (گلهای تازه 182 – شب نیشابور) ،
گنجاندن قطعات ارکسترال با تنظیم معروفی ، شهبازیان، فخرالدینی، (گلهای تازه 190(به یاد عارف) گلهای تازه 171 با تنظیم فخرالدینی، گلهای تازه 147 با تنظیم جواد معروفی و ...)
اجرای گوشه ها و نغمات مهجور و فراموش شده ی موسیقی ایرانی با هنرمندانی چون محمدرضا لطفی (گلهای تازه 160 - راک)
اجراهای بدیع و بی نظیری چون پرکن پیاله را – گلهای تازه 77 (با آرشه ی جادویی حبیب الله بدیعی) ، بوی جوی مولیان – گلهای تازه 66 (به همراهی تار یگانه نوازنده ی تار؛ جلیل شهناز) ، گلهای تازه 48 - آفتاب نیمه شب (به همراهی تار استاد جلیل شهناز) و ده ها اجرای خلاقانه ی دیگر این ادعا را سندیت می بخشند.
» گلهای تازه ۱۶۰ ، راک (تار : محمدرضا لطفی)
» گلهای تازه ۱۷۱ (ارکستر فرهاد فخرالدینی)
» گلهای تازه ۱۸۲ ، شب نیشابور (تنظیم فرامرز پایور)
خلاقیت شجریان به سازبندی آواز های او در رادیو نیز باز میگردد و در آثار او میتوان نوای سازی چون کمانچه را (که در اواز دیگر هنرمندان به ندرت شنیده می شد) به وفور شنید.
ج) تنوع
تنوع در آثار محمدرضا شجریان به طرز بی نظیری خودنمایی میکند. این مقوله را می توان از جنبه های گوناگونی چون تنوع در شعر ، تنوع نوازنده ها و سازها ، تنوع در جنس موسیقی و تنوع در مقام ها و ردیف ها مورد بررسی قرار داد.
همانطور که در دو بخش خلاقیت و تکنیک نیز ذکر گردید استاد شجریان به اکثر گوشه ها و مقام های موسیقی ایرانی سرک کشیده است. از هفت دستگاه اصلی تا آوازها و گوشه های فرعی . از سبک های و شیوه های مختلف چو شیوه ی تاج و ادیب و بنان و طاهرزاده تا اجرا و بازخوانی ترانه ها و تصانیف از یاد رفته ی موسیقی قاجار. (با بررسی لیست آلبوم های رسمی شجریان می توانید به تنوع مقام ها آگاهی پیدا کنید.)
از سوی دیگر استاد شجریان فقط به آوازخوانی نپرداخته اند. اجرای تصانیف و ترانه های ماندگار بخشی از فعالیت های هنری شجریان را تشکیل داده است. در دهه پنجاه اجرای چند ده ترانه و تصنیف با ارکتسر استاد فرامرز پایور موجب انتشار سه آلبوم بهار دلکش، خزان و بت چین گردید که این سه آلبوم از ترانه های مانای موسیقی ایران محسوب می گردند. شجریان با بازخوانی اصولی تصانیف زیبا و از یاد رفته ی قدما سهم بسزایی در احیای تصانیفی چون مرغ سحر و بت چین داشته است.
» ترانه ی «دل در عشقت بسته ام»
» ترانه ی «جوانی»
» ترانه ی «تو بمان» (از ساخته های زنده یاد حبیب اله بدیعی)
» تصنیف موج (از ساخته های فرهاد فخرالدینی)
آثار رنگارنگ شجریان از گذشته تا به امروز به همراهی ساز نوازندگان برجسته ای شکل گرفته است. از گلهای رنگارنگ تا کنسرت ها و اجرا های خصوصی با تنوع ساز جالبی رو به رو می شویم و نامهای بزرگی جلب توجه می کنند.
در جدول زیر هنرمندانی که با ساز خود آواز شجریان را جوابگو بوده اند ذکر گردیده است. با دقت در محتوای جدول میتوان تنوع ساز و نوازندگان همراه شجریان را شاهد بود:
تار : جلیل شهناز – فرهنگ شریف – هوشنگ ظریف – لطف اله مجد – غلامحسین بیگجه خانی - محمدرضا لطفی – حسین علیزاده – مجید درخشانی – داریوش طلایی – داریوش پیرنیاکان
سه تار : احمد عبادی – جلال ذوالفنون – محمدرضا لطفی – داریوش پیرنیاکان – رضا قاسمی – پرویز مشکاتیان
ویولون : علی تجویدی - حبیب اله بدیعی – پرویز یاحقی – رحمت اله بدیعی – همایون خرم – اسد اله ملک
سنتور : فرامرز پایور – رضا ورزنده – منصور صارمی – مجید نجاحی – فضل اله توکل – پرویز مشکاتیان – پشنگ کامکار - مسعود شناسا – جواد بطحایی
نی : حسن کسایی – محمد موسوی – حسن ناهید – عبدالنقی افشارنیا - بهزاد فروهری – جمشید عندلیبی
کمانچه : علی اصغر بهاری – رحمت اله بدیعی – کیهان کلهر – اردشیر کامکار – هادی منتظری - محمود تبریزی زاده – سعید فرج پوری
پیانو : جواد معروفی – حریر شریعت زاده
تنبک : محمد اسماعیلی – جهانگیر ملک – ناصر افتتاح – ناصر فرهنگفر – مجید خلج – مرتضی اعیان – همایون شجریان
دیگر سازها : عود – دف - دوتار و ...
مسلما در مورد هنر و تکنیک شجریان، با چند سطر مقاله و آمار و ارقام اینچنینی حق مطلب ادا نخواهد شد ، اما در این مقاله سعی شد با پیش کشیدن گوشه هایی از 40 سال فعالیت مستمر هنری – فرهنگی استاد محمدرضا شجریان در موسیقی اصیل ایرانی ، گامی هر چند کوچک در معرفی این شخصیت برداشته باشیم . امیدوارم مقبول واقع گردیده باشد ...
براي شنيدن فايلهاي فوق به فلش پليير نياز داريد. اگر اين نرمافزار را نداريد: از اينجا دانلود کنيد